China onthult wat het wil te doen met het christendom

De op grote schaal gemelde dood door verstikking van Ding Cuimei, de vrouw van een pastor in de Chinese provincie Henan, heeft christenen over de hele wereld geschokt. Ding en haar echtgenoot werden begraven toen ze probeerden te voorkomen dat bulldozers hun kerk verwoesten door ontwikkelaars. Ding’s man wist weg te kruipen naar een veilige plek, maar zij kon dat niet. Hun zaak benadrukt nogmaals het gebrek aan juridische bescherming van de Chinese christenen.

In Beijing, heeft ondertussen, een minder opgemerkte, maar meer belangrijke gebeurtenis plaatsgevonden die inzicht geeft in hoe het Chinese atheïstische regime van plan is om te gaan met de groeiende christelijke bevolking van het land, naar verwachting ’s werelds grootste binnen de komende paar decennia. Op een langverwachte nationale conferentie over religie, gehouden 22-23 april in Beijing, deed China’s president Xi Jinping een beroep op leiders om het initiatief te nemen in een herbevestiging van de Communistische Partij van China (CPC) in de controle over religie.
Xi’s toespraak, zijn eerste in het bijzonder over religie, nadat hij aan de macht kwam in 2012, schetst een duidelijke hiërarchie waarop religie ondergeschikt is aan staatsbelangen. Volgens Xi is verenigen van alle gelovigen onder CPC leiderschap noodzakelijk om de innerlijke harmonie te behouden, alsook het afweren van vijandige buitenlandse krachten die religie kunnen gebruiken om het regime te destabiliseren.

Het aandringen van Xi is niet nieuw, ook geen bewijs van een communistische bewind van China. Sinds keizerlijke tijden word de macht van de staats gezien als ultiem. Het werd, en word altijd gezien dat de Chinese heersers het recht hebben om het orthodoxe geloof te definiëren en de grenzen te stellen voor religieuze groepen waarvan de doctrines vallen buiten de officiële grenzen.

In de heersende atmosfeer waarin de CPC probeert om alle uitingen van sociale maatschappelijke betrokkenheid in toom te houden komt Xi zijn toespraak over religie niet als een verrassing. Zijn visie op een herbevestiging van de controle over de godsdienst- geen eenvoudige taak voor de CPC gezien de complexe historische diversiteit van China’s religieuze gemeenschappen- combineert Xi Ping juridische middelen met aangescherpte toezicht op religieuze doctrine en organisaties.

Onder het motto “regel door de wet,” (rulle by Law) is men- onder Xi Jinping toezicht bezig met het opstellen van nieuwe wet- en regelgeving met betrekking tot bijna elk gebied van het leven, van recreatief dansen tot de nationale veiligheid. Vreemd genoeg was tot op heden er geen nieuwe wetgeving over omgaan met religie. In zijn recente toespraak, maakte Xi verschillende verwijzingen naar de regulering van de religie door de wet. Nu de eerste nationale conferentie over religie onder leiding van Xi tot stand is gekomen, is het waarschijnlijk dat een nieuwe godsdienst wet niet lang op zich zal laten wachten.

Voor Chinese christenen, zou een dergelijke regeling een tweesnijdend zwaard kunnen worden. In het geval van Ding Cuimei, heeft de politie de daders gearresteerd en de lokale overheid heeft inmiddels geoordeeld dat het omstreden stuk land inderdaad eigendom was van de kerk. In de toekomst zouden lokale misstanden zoals deze zoals en de vernielingen van kruizen in de oostelijke stad Wenzhou effectief kunnen worden aangepakt door wetten die grondwettelijke waarborg van de godsdienstvrijheid in China geloofwaardig maakt.

Anderzijds, in de huidige atmosfeer van het beheersen van de samenleving , kunnen nieuwe wetten ook worden gebruikt om de activiteiten van Chinese geloven verder te beperken.

Controle door de CPC zal niet alleen door de wet plaatsvinden, maar ook door religieuze doctrine te combineren met de socialistische waarden van de partij. Terwijl “religie dient socialisme” in het CPC woordenboek al enige tijd voorkomt, wordt de oproep op directe interventie in de overtuigingen en praktijken van de afzonderlijke religies, inclusief oproepen voor de” Sinification “van de christelijke theologie- onder Xi meer een realiteit geworden. Zijn toespraak gaf opdracht aan religieuze groepen om zorg te dragen dat “doctrines en canons in lijn zijn met de sociale harmonie en vooruitgang… door religieuze doctrines op een manier uit te leggen die bevorderlijk zijn voor de vooruitgang van het moderne China- en in lijn met onze uitstekende traditionele cultuur.”
Tot slot, drong Xi er op aan om politiek betrouwbare religieuze leiders aan het hoofd te stellen van de officieel erkende religieuze organisaties die de (interface) koppeling zijn tussen de CPC en de gelovige massa’s. Een zekere mate van autonomie onder het huidige religieuze beleid, maar deze organisaties staan toch onder direct toezicht van de CPC.

Voor China’s protestantse christenen, is hun huidige aangewezen plaats onder leiding van de Drie Zelf Patriottische Beweging (TSPM) en haar zusterorganisatie, de China Christian Council. Toch heeft de meerderheid van de Chinese gelovigen ervoor gekozen niet onder de TSPM paraplu te komen. Velen beweren dat de TSPM als een door de overheid gecreëerd politieke entiteit geen legitieme geestelijke autoriteit over China’s christenen heeft. Anders geven de voorkeur aan de onafhankelijkheid en daarmee de mogelijkheid om hun eigen leiders aan te wijzen en zichzelf te organiseren en te aanbidden zoals zij dat verkiezen.

Tot nu toe heeft deze regeling uitvoerbaar gewerkt. De meeste niet-geregistreerde christelijke groepen beloofden uit de buurt van de politiek te blijven, terwijl de lokale ambtenaren stilzwijgend akkoord gaan en hen met rust laten zolang hun bijeenkomsten niet al te groot worden. Deze mate van vrijheid, binnen grenzen, hebben gemaakt dat gelovigen steeds meer zichtbaar en maatschappelijk betrokken werden.

Met de nieuwe nadruk op CPC toezicht van de godsdienst, wordt het duidelijk dat er geen plaats is voor de meerderheid van de Chinese christenen binnen de heersende hiërarchie. Als de regering ervoor zou kiezen om gelovigen, die momenteel functioneren in dit juridisch grijs gebied werken, een legitieme rol te geven zouden Chinese christenen een positieve bijdragen kunnen leveren aan hun land. Aan de andere kant als nieuwe regelgeving dit groeiende en steeds invloedrijke segment van de christelijke gemeenschap in China buitensluit zal de CPC alleen bereiken dat een aanzienlijk deel van degenen die zij tracht te verenigen juist zich van haar vervreemden.

Door: Dr. Brent Fulton is voorzitter van China Source en auteur van China’s Urban christenen: Een Licht dat niet kan worden verborgen (Pickwick Publications, 2015)